Ik heb vandaag geraniums gekocht, grote bloeiende. Nu ik er achter zit, voor het raam, belemmeren zij mijn zicht op de wereld. Niet alleen op mijn buitenwereld, de sterke geur van de geraniums lijkt ook mijn innerlijke wereld, mijn herinneringen aan 32 jaar huisarts zijn, te vertroebelen.

Gelukkig zie ik tussen de geraniums door ook de bloemen die ik kreeg op mijn afscheidsreceptie. Zo veel bloemen, zo veel mensen! De herinneringen komen naar boven, kristalliseren en laten me zien hoe waardevol de jaren als huisarts zijn geweest.

De dagen na de receptie heb ik rondgelopen met een warm, tevreden gevoel, maar ook met een vage beklemming van verlies, van rouw. Terwijl ik op de receptie de mensen de hand schudde, kwamen er flarden van gesprekken en aandoeningen naar boven. Ik hoorde wat ik voor hen heb betekend. Wat weet ik veel van hen, realiseerde ik me, mijn hoofd vol levensverhalen, soms heel intiem. Ik luisterde en associeerde. De openheid en het volle vertrouwen van de mensen, zijn net als juwelen.

Associëren doe ik ook tijdens spreekuren: associëren en resoneren op wat me wordt verteld. Die resonantie leidt mij intuïtief in een richting waar ik een antwoord denk te moeten zoeken. Ik houd van die spanning van enerzijds de pure somatische diagnoses met kennis en techniek, en aan de andere kant de psychosociale problematiek. En vooral van dat overlappend gebied ertussen.

Luisterend tijdens de afscheidsreceptie besefte ik wat die vele gesprekken met mijzelf hebben gedaan, welke verandering ik heb doorgemaakt in die afgelopen dertig jaar. Hoe belangrijk zijn al die gesprekken voor mijzelf geweest! Na terugkomst uit Afrika ben ik langzaam van een instrumenteel actieve arts een beschouwende dokter geworden. Luisterend naar de persoon tegenover me, spiegelend aan de gevoelsbeelden die in me opkomen, associeer ik verder naar de kern van wat me wordt verteld. Terwijl ik tijdens spreekuurgesprekken mijn gevoel gebruik als baken en hem of haar door haar pijn, verdriet of rouw probeer te leiden, gebeurt er ook iets in mijzelf.

De verhalen, de ervaringen die me worden verteld, doen mij diep in mijzelf gevoelspatronen herkennen die ik oorspronkelijk niet begreep, zelfs niet eens kende. Patronen die ook mij in de loop van de tijd duidelijk maken hoe ik zelf met mijn eigen gevoel of verdriet omga. Ik begrijp de diepte en de vorm van de rouw bij de patiënt, maar ik heb ook de vorm en de diepte van mijn eigen rouw leren begrijpen. Is het een rijkdom, die associatieve benadering of behoor ik meer afstandelijk te zijn, neutraal, rationeel luisterend? Het heeft me echter dichter bij mijzelf gebracht en daardoor versta ik ook beter wat me wordt verteld.

Nu op afstand zoek ik een nieuw doel, waarin luisteren en reflecteren een onderdeel kunnen zijn. De geraniums heb ik in de schuur gezet, het beeld naar buiten en ook naar binnen is weer helder.